Steeds meer mensen denken na over duurzamer leven, en dan komt vroeg of laat ook het toilet ter sprake. Een composttoilet is zo'n alternatief dat geen water gebruikt en je poep en plas omzet in compost. Maar hoe werkt dat eigenlijk, en past het in een gewone badkamer? In dit artikel leggen we het uit, zonder mooie praatjes: we vertellen ook wat het kost en waar je tegenaan kunt lopen.
Een composttoilet is niet hetzelfde als een droogtoilet of een chemisch toilet, al worden ze soms door elkaar gehaald. Bij een composttoilet wordt er echt gecomposteerd: micro-organismen breken je ontlasting af tot humus. Dat klinkt misschien vreemd, maar het is een beproefde techniek die ook in campers en ecodorpen wordt gebruikt. Toch is het in een standaard Nederlandse badkamer nog vrij ongebruikelijk. Tijd om te kijken of het iets voor jou is.
Hoe werkt een composttoilet?
Een composttoilet werkt zonder water. In plaats van doorspoelen, laat je je behoefte vallen in een container of kamer onder de toiletbril. Daar zit een mengsel van stro, zaagsel of kokosvezel. Dat materiaal zorgt ervoor dat er lucht bij komt en dat het niet te nat wordt. Na elke keer gooi je een schepje van dat materiaal over je behoefte. Zo ontstaat er een laag die langzaam composteert.
Er zijn twee soorten: een toilet met een aparte opvang voor urine (scheidingstoilet) en een gemengd model. Bij een scheidingstoilet wordt urine apart opgevangen, omdat urine veel stikstof bevat en het composteringsproces kan verstoren. De vaste stoffen composteren dan beter en ruiken minder. Het composteerproces duurt enkele maanden tot een jaar, afhankelijk van het systeem. Sommige modellen hebben een elektrische ventilator die lucht afvoert en geurtjes tegengaat.
Belangrijk om te weten: een composttoilet is geen chemisch toilet. Het is een aerobisch proces, dus er moet zuurstof bij. Daarom moet je het mengsel regelmatig omscheppen of laten draaien. De eindcompost kun je in principe in de tuin gebruiken, maar dat is niet overal toegestaan. Check dus altijd de lokale regelgeving.
Wat zijn de voordelen van een composttoilet?
Het grootste voordeel is dat je geen water verspilt. Een gewoon toilet gebruikt gemiddeld 6 tot 10 liter per spoelbeurt. Met een composttoilet bespaar je duizenden liters per jaar. Daarnaast hoef je geen rioolaansluiting te hebben, wat handig is op plekken waar die er niet is, zoals een tuinhuis of een tiny house.
Ook is het duurzaam: je zet je eigen afval om in iets bruikbaars. Je hoeft geen agressieve chemicaliën te gebruiken. En als je het goed doet, ruikt het niet onaangenaam – vaak ruikt het zelfs naar aarde. Veel gebruikers vinden het ook prettig dat er geen doorspoelgeluid is, dus geen lawaai midden in de nacht.
Verder is een composttoilet vaak goedkoper in onderhoud dan een gewoon toilet. Geen leidingen, geen ontstoppers, geen waterrekening. En je bent onafhankelijk van het riool, mocht dat ooit problemen geven. Voor wie graag zelfvoorzienend wil zijn, is dit een logische keuze.
Wat zijn de nadelen?
Het grootste nadeel is dat je er regelmatig mee bezig moet zijn. Je moet het mengsel bijvullen, legen en schoonmaken. Een gemiddeld huishouden met vier personen moet het reservoir ongeveer één keer per week of twee weken legen. Dat is niet voor iedereen even aantrekkelijk. Ook moet je rekening houden met geur, hoewel dat met een goed systeem meevalt.
Een ander nadeel is dat een composttoilet niet overal is toegestaan. In Nederland moet je voldoen aan de bouwvoorschriften, en een composttoilet wordt vaak niet gezien als een volwaardig toilet in een huis. Je hebt mogelijk een aparte vergunning nodig of je moet het als 'geen toilet' verkopen. Dat kan juridische haken en ogen geven.
Tot slot: de aanschafprijs. Een degelijk composttoilet kost vaak tussen de 800 en 2.000 euro. Daar komt nog bij dat je het onderhoud zelf moet doen en dat je moet leren hoe je het goed gebruikt. Niet iedereen vindt dat prettig, en als je gasten hebt, moet je uitleggen hoe het werkt. Dat kan ongemakkelijk zijn.
In het kort
- Kies bij twijfel voor een scheidingstoilet: dat ruikt minder en composteert beter.
- Zet het toilet op een plek waar je makkelijk kunt legen; een emmer of container til je niet graag door de woonkamer.
- Gebruik altijd droog, koolstofrijk materiaal zoals zaagsel of kokosvezel; voorkom dat het te nat wordt.
- Installeer een ventilator of zorg voor goede ventilatie om geurtjes te voorkomen.
- Check de lokale regels: in sommige gemeenten is een composttoilet niet toegestaan als hoofdtoilet.
- Houd rekening met wennen: het is even wennen voor jezelf en voor bezoek.
- Kies voor een model met een leegindicatie, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet ik een composttoilet legen?
Dat hangt af van het aantal gebruikers en het formaat van de opvangcontainer. Gemiddeld moet je bij een huishouden van 2 tot 4 personen elke 1 tot 2 weken legen. Bij een scheidingstoilet hoef je de vaste stoffen minder vaak te legen dan de urinecontainer.
Ruikt een composttoilet?
Als je het goed gebruikt, ruikt het nauwelijks. De compostering zelf heeft een aardse geur. Zorg wel voor voldoende droog materiaal en een goede ventilatie, anders kan het muf of ammoniakachtig gaan ruiken.
Mag ik composttoilet-afval in de tuin gebruiken?
Dat hangt af van de lokale regelgeving. In sommige gevallen mag het wel, maar het is belangrijk dat de compost goed is uitgerijpt (minimaal 6 maanden tot een jaar) om ziektekiemen te doden. Check altijd de wet- en regelgeving in jouw gemeente.
Kan ik een composttoilet gewoon in mijn bestaande badkamer plaatsen?
Ja, dat kan, maar het vraagt aanpassingen. Je hebt geen wateraansluiting of riool nodig, maar je moet wel ventilatie en een afvoer voor de ventilator hebben. Ook moet je rekening houden met de hoogte en de toegankelijkheid voor het legen.
Conclusie
Een composttoilet is een interessant alternatief voor wie duurzaam wil leven en niet bang is voor wat extra onderhoud. Het bespaart veel water, is onafhankelijk van het riool en kan zelfs waardevolle compost opleveren. Maar het is niet voor iedereen weggelegd: je moet regelmatig legen, het kost behoorlijk wat geld en je moet rekening houden met regelgeving. Weeg dus goed af wat bij jou past. Wil je meer weten? Vraag dan advies aan een badkamerspecialist in jouw buurt – die kan je ook helpen met een geschikte opstelling in je badkamer.
Badkamer laten verbouwen?
Vergelijk rustig en vraag vrijblijvend offertes aan via BadkamerRadar.
Vraag badkameroffertes aan →Lees ook: Hoe recycle ik mijn oude badkamer? · Wat is een duurzame badkamer? · Milieuvriendelijke materialen voor je badkamer · Kun je een badkuip recyclen? · Wat kost een duurzame badkamer? · Vergelijking: duurzame vs. reguliere badkamer — meer over milieuvriendelijk renoveren
BadkamerRadar is een onafhankelijke gids en verkoopt zelf niets. Prijzen zijn indicaties.